Hoe bereiden we ons voor op de volgende hittegolf?

Gelukkig zijn de meest warme dagen achter de rug en staat ons een wat koelere week te wachten. Toch waren de afgelopen maanden geen uitzondering, en zullen hittegolven de komende jaren helaas het nieuwe normaal worden. Voor bewegingswetenschappers een interessant thema: hoe reageert het lichaam op herhaalde blootstelling aan hitte, en valt daar iets aan te trainen?

Thermofysiologen wijzen erop dat het lichaam zich in de loop van een warme zomer daadwerkelijk aanpast. Emeritus hoogleraar thermofysiologie Wouter van Marken Lichtenbelt (Universiteit Maastricht) onderzoekt al jaren hoe temperatuur het lichaam beïnvloedt, en stelt dat een periode van blootstelling aan warmte per saldo gunstig kan uitpakken voor de fysiologie. Mensen die de afgelopen maanden al vaker met hitte te maken hebben gehad, zijn er over het algemeen beter tegen bestand dan mensen die grotendeels in de airco hebben gezeten. Dat aanpassingsproces uit zich in een efficiëntere zweetproductie, een betere doorbloeding van de huid en gunstige effecten op hart en bloedvaten. Thermofysioloog Boris Kingma van TNO omschrijft dit als acclimatisatie: het lichaam moet wennen, maar leert vervolgens beter om te gaan met warmtebelasting. Wie continu aan dezelfde temperatuur wordt blootgesteld, bouwt die weerbaarheid juist niet op en is kwetsbaarder voor warmteschokken.

Thermotolerantie is te trainen

Geleidelijke, doseerde blootstelling aan warmte in de aanloop naar een hittegolf of een warme wedstrijdperiode kan bijdragen aan een betere thermotolerantie. Dat sluit aan bij bekende principes uit de acclimatisatietraining die al langer worden toegepast bij sporters die in warme omstandigheden moeten presteren. Kingma benadrukt wel dat dit alleen geldt voor mensen die niet tot een kwetsbare groep behoren, en dat het lichaam voldoende gelegenheid moet krijgen om ook echt af te koelen. Voortdurende oververhitting van woningen zonder herstelmomenten is juist ongunstig. Waarom de een van nature beter tegen hitte kan dan de ander, weten we nog niet. Fitheid en lichaamsbouw spelen een rol, maar een groot deel van de individuele verschillen blijft vooralsnog onduidelijk.

Niet tijdens de piek van de hittegolf de warmte opzoeken, maar juist in de aanloop ernaartoe

Beide onderzoekers benadrukken dat dit geen vrijbrief is om tijdens een actuele hittegolf juist actief de warmte op te zoeken; de adviezen van het RIVM blijven leidend, en stevig sporten bij temperaturen boven de 30 graden wordt afgeraden. Het gaat vooral om de opbouw richting de zomer: wie de warmte eerder in het seizoen al geleidelijk heeft opgezocht, staat er tijdens een hittegolf fysiologisch beter voor.

Misschien moeten we dan toch in de voorbereiding op de warme zomermaanden vaker in klimaatkamers gaan trainen, of als alternatief: sportlesjes in de sauna organiseren en, voor de echte doorzetters, met winterjas aan een rondje fietsen of hardlopen.

Bron: NOS.

Omslagafbeelding: Adobe stock